حرم امام رضا

حرم امام رضا را چه جوری براتون شرح بدم ..؟؟ اصلا مگه میشه شرح داد ؟؟ چیو تعریف کنم ؟از کجاش بگم ؟؟

ولی میتونم تموم حرم رضوی را با یک کلمه براتون شرح بدم : …..    آرامش

به دین و ایمان و مذهب هم ربطی نداره.. حرم امام رضا یه جای عجیب غریبه .. یه چیز دیگه است..

وقتی از خیابونها و بازار  رد میشی و نزدیک و نزدیک تر میشی .. قبلت تند تر میزنه .. سعی میکنی سریعتر قدم برداری که زودتر برسی ، یه شوق عجیبی توی دلت می افته که زودتر بری داخل ، .. مخصوصا وقتی از دور گنبد طلائی زیبا را میبینی دیگه دل تو دلت نیست که برسی..

وقتی از گیت ها رد میشی و خادمین با احترام بهت خوش آمد میگن .. باور میکنی که داری میری یه جای رسمی.. (طوری که من ، همیشه لباس رسمی میپوشم …)

اساسا هر قدم که جلو میری در و دیوار و نور  و آدمها .. همه و همه آمادت میکنند برای یه اتفاق خوب …. و

مجید حاتمی- حرم رضوی

وقتی وارد صحن عتیق میشی و چشمت به گنبد طلا و ایوان طلا می افته .. بی اختیار اشکت راه می افته .. نمیتونم شرح بدم چه حسیه ..!

ناراحتی نیست .. یه جور شوقه ..

حالا دیگه اولین جای خالی که روی فرشها پیدا کردی بهتره بشینی و  میتونی  ساعتها… آروم … و خیلی آروم باشی و گنبد و هیاهوی مردم را تماشا کنی و  حسی را تجربه کنی که هیچ جای دیگه گیرت نمی آد .

یه حالت خلصه .. یه جور بی وزنی .. یه جور سبکی .. یه جور امنیت .. … نمیدونم .. یه جور خیلی قشنگ ..

آرامش حرم

اینجا همه جور آدمی دیده میشه .. پولدار .. فقیر .. شیک .. داغون .. خلاصه همه هستند ولی جالبه همه فقط یه هدف دارند و همه انرژی مثبت و یکدستی دارند ..

بعد از کمی استراحت بهتره بریم داخل ..ورودی خانمها و آقایون جداست و انقدر جمعیت زیاده که دیگه کفشداری ها جوابگو نیستند و میتونید از کیسه های نایلونی برای همراه بردن کفشهاتون استفاده کنید ..

سال 95 خیلی اتفاقی ، برای خادم مسئول توزیع نایلون یه کار پیش اومد و توفیقی شد تا یه نیم ساعت هم من خدمت کنم… چه کیفی داشت ..

مجید حاتمی - خادم

وقتی داخل راهرو ها میشید یه هوای خنک و مطبوع به صورتتون میخوره  ..

معمولا  خیلی از زائر ها  تمام درب های مسیر را میبوسند که البته به نظر من کار درستی نیست ..( از طرفی به تموم عقاید باید احترام بگذاریم ..)

هر چی جلوتر میری جمعیت فشرده و فشرده تر میشن .. تا جائی که وارد صحن ضریح میشید ..(روضه منوره) جائی که اوج هیاهو و شلوغیه و جمعیت موج میخورند ..

من معمولا اصراری ندارم جلو برم و دستم به ضریح برسه .. برای همین یه گوشه می ایستم به تماشا ..

میدونستید این چهارمین ضریح حرم امام رضاست و طراحی استاد فرشچیانه و 12 تن وزن داره؟

ضریح امام رضا

 

وقتی می آی بیرون حتما توی شلوغی تشنه ات شده و می ری سراغ سقا خونه ….

سقا خونه اسمال طلا ..

حوصله دارید براتون تعریف کنم؟؟

سنگ بنای اول سقاخونه را نادر شاه افشار گذاشته.. بعد ها دوره فتحعلی شاه یکی از سرداراش بنام اسماعیل خان جون شاه را از یه ماجرائی نجات میده و شاه هم بعنوان پاداش ، باندازه وزنش بهش طلا میده ..

اسماعیل خان هم تمام طلا ها را خرج سقاخونه میکنه و گنبد و پایه ها را روکش طلا میکنه … از اون موقع اسم سقاخونه شده ، اسمال طلا..

قدیمها پیاله های برنجی با زنجیر به شیر ها بسته شده بودند ولی حالا شیر ها  اتومات شدند و لیوان یه بار مصرف به وفور موجوده .

هنوزم خیلی ها  آب این سقا خونه را برای شفا میبرند ..

سقا خانه اسمال طلا

پنجره فولاد ..

سرتون را که سمت ایوان طلا بچرخونید ، پنجره فولاد را می بینید .. جائی که کلی آدم بیمار و دردمند و به آخر خط رسیده ، به این پنجره دخیل بستند ….

دوست دارم داستان پنجره فولاد را هم براتون از قول یکی از خدام قدیمی نقل کنم ..

وقتی شیخ بهایی مشغول طراحی ساختمان حرم رضوی بودند قرار بر این بوده که یک درب حرم هم از اینجا باز بشه، دستور نصب درب را صادر میکنه و خودش چند روز میره اصفهان .. ولی معمار مسئول این طرح توی خواب امام رضا را می بینیه که حضرت بهش توصیه می کنه که درب را نصب نکن. فردای آن شب معمار دوباره همین خواب را میبینه و وقتی شب سوم هم این جریان تکرار میشه معمار مصمم میشه که درب را نصب نکنه ..

بعد از چند روز وقتی شیخ بهایی از سفر بر می گرده،  دلیل عدم نصب درب را از معمار می پرسه و وقتی معمار داستان خوابش را نقل می کنه، شیخ بهایی به خاک می افته و با تضرع به حضرت استغاثه می کنه که حضرت ایشان را به خاطر این تصمیم نادرست ببخشه. وقتی دلیل  را از شیخ بهایی می پرسند  می گه: «من در این مکان طلسمی نصب کرده بودم که گناهکاران نتوانند از این درب وارد حرم شوند. ولی حضرت رضا با این فرمایش شان اجازه چنین کاری را از من سلب کردند» و از اینجا بود که قرار می شه به جای درب فولاد، پنجره فولاد نصب بشه..

راست هم میگه  حرم امام رضا ، درش به روی همه بازه .. دزد و خلافکار و مومن نداره …

خیلی ها هم از همین پنجره فولاد حاجت گرفتند ، اصلا با بحث شفا و معجزه و.. کار ندارم .. چیزی که من اینجا پای پنجره فولاد بارها دیدم ، اعتقاده ..

پنجره فولاد

 

نقاره خونه …

نقاره خونه توی صحن عتیق یا همون صحن انقلابه و چقدر هم قشنگه .. فلسفه نقاره زدن هم تا اونجائیکه من خوندم اینجوریه که اساسا دوران قدیم توی قصر پادشاهها برای رسوندن شوکت و بزرگی شاه صبح و شب نقاره میزدند و از اونجائیکه امام رضا هم سلطان بوده این رسم توی حرمش از 420 سال پیش تا حالا  اجرا میشه ..

جونم براتون بگه که نقاره زن ها 7 نفرند که 3 نفر طبل میزنند و 4 نفر شیپور .. و اگر نقاره زنی فوت بشه فقط و فقط پسرش ، اگر صلاحیت داشته باشه جاش را میگیره … گاهی بعضی نقاره زن ها فرزند پسر ندارند بنابراین تعداد نقاره زن ها کم و کمتر میشه ..

زمان نقاره زدن قبل از طلوع و  قبل از غروب آفتابه.. یه مواقعی هم مثل اعیاد و لحظه سال تحویل هم نقاره زده میشه و .. ضمنا وقتی کسی توی حرم شفا میگیره هم نقاره میزنند …

یادتون باشه روزهای عزاداری و ایام  محرم و صفر اصلا نقاره زده نمیشه ، یه چیز دیگه هم براتون بگم … صدای نقاره ها در حقیقت یه متن که خونده میشه .. مثلا شیپور اصلی رو به طرف حرم میکنه و با صدای کرنا میگه :

” سلطان دنیا و عقبی علی بن موسی الرضا..”

و بقیه شیپور ها دسته جمعی جواب میدن :  ” امام رضا ”

بعد کمی سکوت    و  سری دوم کرنای اصلی رو به حرم  میگه  : « مولی مولی مولی علی بن بن موسی الرضا »

پس نوازان جواب می دن : « رضا جان »  بعد سرنواز : « یا امام غریب یا امام رضا »

دست سوم : کرنای سرنواز ذکر می کنه : « دوران دوران امام رضاست »

در این موقع طبال ها به عنوان شادی طبل های خود را میزنند . این طبل به « کوس شادمانه » معروفه .

خیلی باحاله .. یه حال عجیبی به آدم دست میده موقع نقاره زدن .. فقط باید برید و ببینید و بشنوید  و لذتشو ببرید ..

نقاره خانه

تاریخچه ساخت حرم امام رضا ..

حدودا از سال 610 قمری ، دوره تیموریان اولین بنا های حرم امام رضا ساخته شده و دوره سامانیان بهتر شده ، دوره غزنویان و دیلیمیان و سلجوقی و حتی خوارزمشاهیان هم بهتر و تکمیل تر شد تا حمله مغول ها ..که مشهد را داغون کردند و همه چی را غارت کردند ولی به بنای اصلی حرم دست نزدند .. تا اینکه صفویه اومد و شاه طهماسب اولین ضریح را کار گذاشت و گنبد را تزئین کرد ..  ..

بعد شاه عباس به سلطنت رسید و دیگه کاری کرد کارستون .. کلی مدرسه و رواق و صحن و حیاط و ایوان اضافه کرد و . جالبه براتون بگم شاه عباس دستور داد هر کس به زیارت حرم رضوی بره باید “مشهدی” صداش کنند ..

بعد دوره افشاریه شد و نادر شاه کلی به حرم رسید و دو تا ایوان دیگه ساخت و ایوان نادری و مناره را طلا کرد و سقا خونه را ساخت و براش آب کشید .

بعد هم قاجارها رسیدند و یه رواق دیگه ساختند و ناصر الدین شاه هم ایوان غربی را طلا کاری کرد و بعد هم دوره پهلوی ها باز هم حرم توسعه پیدا کرد و کل گنبد اصلی ، مجددا  آب طلا خورد و ضریح برای بار چهارم عوض شد ..

بعد از انقلاب هم که دیگه مرتب حرم رضوی در حال توسعه و پیشرفته و جالبه بدونید الان مساحت کل مجموعه حدود یک میلیون متر مربعه ..

مجید حاتمی فیروزه علی محمدیان

 

صحن ها ..

جونم براتون بگه که الان حرم امام رضا حدود نه تا صحن داره .. اصلا صحن چیه؟؟ چشم … صحن به حیاط خیلی بزرگی گفته میشه که دور تا دورش اتاق و حجره داره ..

اصلی ترین صحن همون صحن عتیق ( صحن کهنه) است که الان اسمش را گذاشتند صحن انقلاب .. اینجا قدیمی ترین حیاطه و حدود 560 سال پیش ساخته شده و همونیه که سقا خونه داره.. 4 تا ایوان داره .. ایوان اصلی همون ایوان طلاست که نادر شاه نذر کرده بود و توی جنگ با افغان ها پیروز شد و این ایوان و منار بالا سرش را خشت طلا زد ..

ایوان های دیگه این صحن .. ایوان ساعت و ایوان  نقاره خونه و ایوان عباسیه …

یه صحن معروف دیگه ، صحن نو ( صحن آزادی ) هستش که حدود 206 سال پیش ساخته شده اونهم توسط فتحعلی شاه قاجار ساخته شده و ناصرالدین شاه هم ایوانش را طلا کرده ..

صحن جمهوری هم بعد از انقلاب ساخته شده و یه ساعت آفتابی توش داره … صحن قدس یدونه قدس وسطش داره .. صحن  هدایت   همون جائیه که سفره افطاری عظیم پهن میکنند .. و خلاصه بقیه صحن ها همه بعدا اضافه شدند ..

صحن امام رضا

 رواق ها ..

رواق هم به فضا های مسقف و محصور کنار حرم گفته میشه .. در حقیقت سالن های بزرگی که برای نماز و استراحت ساخته شدند .. و این رواق ها حدود 26 تا هستند و بنظر من بهترینشون دار الحجه است که دقیقا پشت مزار امام رضا است و تزئینات سقفش تلفیق گچبری و آینه کاری بی نظیره..

دارالحجه حرم امام رضا

اتفاقا روی دیواری که مشرف به مزار هست یه ضریح کار گذاشتند که یکسری هم اینجا رو زیارت میکنند ..

دیوار مجاور مزار

حتی بعضی ها یه دیوار دیگه دار الحجه که یه سمت دیگه مزار قرار داره را میبوسند و زیارت میکنند ..

دیوار پشت مزار امام رضا

مقبره های حرم امام رضا …

توی مجموعه حرم امام رضا خیلی از علما و دانشمندا و عرفا هم دفن هستند که معروفترین اونها  یکی از اسوه های من ، حضرت شیخ بها هستند که واقعا میتونم بگم یه آدم همه چی تموم بودند .. یکی از اصلی ترین طراحان و مهندسان حرم رضوی ایشون بودند که مرقدشون توی یه رواق بنام خودشونه که شمال صحن امام خمینی هستش ..

غیر از ایشون شیخ محمد مومن ( پیر پالاندوز) و شیخ طبرسی و شیخ حر عاملی و شیخ حسنعلی نخودکی هستند .ضمنا خود هارون الرشید هم اینجا دفن شده که جاش را دقیق نمی دونم کجاست .. چند بار هم صداش کردم ها .. جواب نمیده ..

این هم مزار شیخ بها…

مزار شیخ بهائی- حاتمی

 

پارکینگ ها ..

ما معمولا برای رفتن به حرم یا پیاده میریم یا با تاکسی .. ولی اگه میخواهید با ماشین برید .. زیر مجموعه حرم کلا پارکینگه و چهار تا پارکینگ داره که هر کدوم حدود 520 تا ماشین جا میگیره .. البته یکی از این پارکینگ ها مختص خادمین حرم امام رضا است ..توصیه میکنم به پارکینگ ها دل نبندید و پیاده برید و حالشو ببرید .

گیت های ورودی ..(باب ها)

جالبه بدونید الان حرم امام رضا حدود 17 درب داره که معروفند به ” باب “.. مثلا باب الرضا .. باب الجواد ..

جهت اطلاعتون جلوی گیت ها شما را کامل می گردند و همراه داشتن هر چیز اضافی و خصوصا دوربین عکاسی ممنوعه.. موبایل ایراد نداره بشرطی که روشن باشه و هنگام ورود صفحه نمایش را به مامور نشان بدید..

حالا اگه ساک و پول و طلا همراهتون بود میتونید به صندوق امانات بسپرید …. امن تر از اینجا هیچ جا نیست ..

امانات حرم امام رضا

خادمین حرم.. 

باورتون نمیشه تعداد کل خادمین حرم امام رضا حدود 34 هزار نفره .. باورتون میشه .. ؟؟ و البته چند دسته خادم داریم .. خادمین رسمی حدود 8 هزار نفر  وبقیه خدام افتخاری .. بعضی شخصیت های معروف که خادم افخاری حرم امام رضا بودند براتون بگم : دکتر ظریف ، دکتر مرندی ، علیرضا دبیر ، رسول خادم ، خداداد عزیزی  و دکتر هاشمی  و خیلی های دیگه ..

 

غذای حضرتی …

مجموعه حرم امام رضا روزانه حدود 6 هزار پرس غذا به خادمین و  15 هزار پرس غذا به زائر ها سرو میکنه و فیش های دعوت برای زائر ها بین هتل ها و داخل هواپیما  و داخل قطار و مبادی ورودی شهر بین ماشین ها توزیع میشه… خیلی ها آرزو دارند دعوت بشن برای این غذا .. من که تاحالا سعادت نداشتم ..

 

مسجد گوهر شاد …

این مسجد واقعا یکی از شاهکار های معماریه که توی دوره تیموریان یعنی حدود سال 821 قمری با دستور و هزینه گوهر شاد بانو ، همسر شاهرخ تیموری ساخته شده‌ و  تقریباً ۱۲ سال طول کشیده ساخته بشه ، معمار اصلی بنا  قوام الدین شیرازیه .. آقا عجب سقفی .. عجب ایوانی ..!  خیلی با ابهته .. از اون قشنگ تر محرابه که چه کتیبه ای داره ..!!

یه منبر خیلی بزرگ و با شکوه هم اینجا هست بنام منبر امام زمان که خیلی ویژه است .. اولا که بدستور فتحعلی شاه قاجار و با دستان هنرمند محمد نجار از چوب گردو و گلابی ساخته شده .. 7/5 متر ارتفاعشه و نکته جالبش اینه که توی ساخت این منبر هیچ فلز و میخی استفاده نشده ..

منبر صاحب الزمان

موزه رضوی..

راستش بازدید از موزه توی حال و هوای حرم زیاد نمی چسبه .. یعنی به من که زیاد نچسبید .. ولی اون قسمتی که موزه تاریخ حرم بود خیلی باحال بود .. عکسهای قدیمی حرم و ضریح های قبلی و.. همه خیلی جالبند ..

جاهای دیگه موزه .. موزه قرآن و ظروف  و فرش و سلاح و خیلی چیزهای دیگه است..

موزه حرم امام رضا

 

خلاصه اینکه اینجا یه دنیاست .. یه دنیای با صفا و پر از عشق …

آخرین مطلبی که به ذهنم میرسه براتون بگم …  سختی خداحافظی و دل کندن…

آخرین روز سفر که برای بار آخر میرم حرم .. نمی دونم چرا دلم بدجوری میگیره . . نگاه های آخر موقع دور شدن  از حرم خیلی سنگینه ..

ولی باز هم میائیم ..

 

مخلص آقا رضای سالار – مجید حاتمی

 

 

 

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *